Konsolidacja zwolenników wiwisekcji
Pierwsze spotkanie Towarzystwa Fizjologicznego, założonego w tym samym roku, co ustawa, odbyło się w salonie domu Johna Burdona-Sandersona przy Queen Anne Street w Londynie. W spotkaniu tym wzięło udział dziewiętnastu mężczyzn, zaś Towarzystwo ukonstytuowało się początkowo jako klub gastronomiczny.27,28 Utworzenie Towarzystwa jest powszechnie interpretowane jako reakcja na ustawę o okrucieństwie wobec zwierząt oraz jako próba ochrony i wzmocnienia interesów zawodowych fizjologów. W szczególności miało ono na celu obronę wiwisekcji przed atakami jej przeciwników, a jednym z jego kluczowych planów było rozpoczęcie kampanii prowiwisekcyjnej w formie rezolucji w sprawie eksperymentów na zwierzętach na nadchodzącym Międzynarodowym Kongresie Medycznym.29
Kongres, który odbył się w Londynie w roku 1881, był „prawdopodobnie największym i najwspanialszym kongresem medycznym, jaki kiedykolwiek się odbył”.30 Wśród ponad 3000 uczestników było wielu znanych naukowców i lekarzy, w tym Rudolf Virchow, Ludwik Pasteur i Robert Koch. Kilku mówców na tej ogromnej konferencji wielokrotnie zapewniało, że wiwisekcja jest koniecznym i uzasadnionym środkiem rozwoju medycyny,31 a przed zamknięciem spotkania jednogłośnie przyjęto rezolucję, w której stwierdzono, że
niniejszy kongres potwierdza swoje przekonanie, że eksperymenty na żywych zwierzętach okazały się najprzydatniejsze dla medycyny w przeszłości i są niezbędne dla jej przyszłego postępu, i w związku z tym, zdecydowanie potępiając zadawanie niepotrzebnego bólu, jest zdania, że zarówno w interesie człowieka, jak i zwierząt, nie jest pożądane ograniczanie kompetentnych osób w przeprowadzaniu takich eksperymentów.
Dwa dni później na swoim dorocznym spotkaniu Brytyjskie Stowarzyszenie Medyczne wydało własną rezolucję:
Stowarzyszenie to pragnie wyrazić swoje głębokie poczucie znaczenia wiwisekcji dla rozwoju nauk medycznych oraz przekonanie, że dalszy jej zakaz wiązałby się z poważną szkodą dla społeczności, uniemożliwiając badania, które są obliczone na promowanie lepszej wiedzy i leczenia chorób u zwierząt i ludzi.32
Te publiczne oświadczenia wyraźnie mające na celu powstrzymanie wszelkich dalszych ingerencji lub ograniczeń wolności naukowej pokazują, jak bardzo naukowcy czuli się zagrożeni przez publiczny sprzeciw, którego kulminacją była ustawa z roku 1876. Tak wtedy, jak i teraz, twierdzą oni, że każde naruszenie ich prawa do przeprowadzania eksperymentów na zwierzętach utrudni postęp w medycynie. Kiedy w tym samym dziesięcioleciu Anna Kingsford, jedna z pierwszych angielskich kobiet, które uzyskały stopień naukowy w dziedzinie medycyny, zapytała, dlaczego wydział medycyny nalegał na wiwisekcję, jej nauczyciel, profesor Leon Le Fort, powiedział:
Mówiąc w imieniu swoim i moich braci z wydziału, nie chcę powiedzieć, iż twierdzimy, że ta metoda badań była użyteczna dla nauk medycznych lub że oczekujemy, że tak się stanie. Ale jest to konieczne jako protest w imieniu niezależności nauki przeciwko ingerencji duchownych i moralistów.33
Według Le Forta zdolność eksperymentów na zwierzętach do nadania nauce statusu niezależności była ważniejsza niż jakiekolwiek korzyści, które mogłyby one przynieść ludziom, których zapewne nawet się nie spodziewał. Jego szczere przyznanie się do bezsensowności eksperymentów na zwierzętach było niezwykłe, ponieważ większość naukowców próbowała uzasadnić tę praktykę korzyściami dla ludzi. Nie zawsze było to łatwe. Nawet Bernard, pisząc pod koniec swojego życia, miał trudności z identyfikacją przypadków, w których eksperymenty na zwierzętach przyniosły korzyści ludzkiej medycynie.34 Jednak mit postępu medycznego musiał być promowany – był to w końcu jedyny sposób na uzasadnienie kontynuowania tej nieetycznej praktyki przerażonej i sceptycznej opinii publicznej. Chociaż nie było dowodów na poparcie retoryki głoszonej przez Międzynarodowy Kongres Medyczny i Brytyjskie Stowarzyszenie Medyczne, taktyka kojarzenia eksperymentów na zwierzętach z postępem medycznym okazała się skuteczna. Te dwie kwestie stały się ze sobą nierozerwalnie związane, a zastrzeżenia dotyczące okrucieństwa zostały odparte argumentami, że potrzeby ludzi mają pierwszeństwo. Tak wtedy, jak i teraz, hipotetyczne korzyści są odległą obietnicą, która służy jedynie uciszaniu przeciwników.
Patolog i historyk Alan Bates wspomina, że jako studenta uczono go, iż wiwisekcja jest niezbędna dla wiedzy, a jej przeciwnicy są wrogami nauki.
Zabieranie głosu było nielojalnością i studenci medycyny oraz młodzi naukowcy (wiem to z doświadczenia) podążali za kulturą eksperymentów na zwierzętach, ponieważ sprzeciw był herezją.35
Nawet w roku 2017, kiedy ostatnio pracowałam w szkole medycznej, nadal panowało przekonanie, że kwestionowanie nauki o eksperymentach na zwierzętach jest w jakiś sposób zdradzieckie, co pokazuje, jak mocno zamknięte i zwarte pozostają te szeregi.
O autorce:
Dr Pandora Pound jest dyrektorem do spraw badań w Safer Medicines Trust, organizacji charytatywnej, której celem jest poprawa bezpieczeństwa leków poprzez ułatwienie przejścia do opracowywania i testowania leków w oparciu o biologię człowieka. Posiada doktorat z socjologii medycyny i ponad dwudziestoletnie doświadczenie w prowadzeniu badań. Jest autorką licznych artykułów naukowych na temat wad wykorzystywania zwierząt jako „modeli” ludzi. Jest członkiem Oxford Centre for Animal Ethics. W roku 2004 zmieniła debatę na temat eksperymentów na zwierzętach jako główna autorka przełomowego artykułu, który sprowokował serię badań naukowych ujawniających zaskakująco małą przydatność eksperymentów na zwierzętach wykorzystywanych w badaniach medycznych. Jest autorką książki Rat Trap (Pułapka na szczury).
Przekład D.L.
Przypisy:
1. K. Taylor, L.R. Alvarez, „An estimate of the number of animals used for scientific purposes worldwide in 2015” („Szacunkowa liczba zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych na całym świecie w roku 2015”), Alternatives to Laboratory Animals, 2019, 47(5–6):196–213. doi:10.1177/0261192919899853.
2. N. Rupke, Vivisection in Historical Perspective (Wiwisekcja w ujęciu historycznym), Croom Helm, 1987.
3. P. Elliot, „Vivisection and the emergence of experimental physiology in nineteenth-century France” („Wiwisekcja i pojawienie się fizjologii eksperymentalnej w dziewiętnastowiecznej Francji”), w: N. Rupke (pod red.), Vivisection in Historical Perspective (Wiwisekcja w perspektywie historycznej), Croom Helm, 1987.
4. Ibid.
5. C. Bernard, Introduction to the Study of Experimental Medicine (Wprowadzenie do badań nad medycyną eksperymentalną), 1865.
6. P. Elliot, op. cit.
7. N. Rupke, Vivisection in Historical…, op. cit.
8. P. Elliot, op. cit.
9. Ibid.
10. N. Rupke, Vivisection in Historical…, op. cit.
11. M.L. Ramé, The New Priesthood: A Protest against Vivisection (Nowe kapłaństwo – protest przeciwko wiwisekcji), 1893.
12. P. Elliot, op. cit.
13. Ibid.
14. C. Bernard, op. cit.
15. I. Waddington, „The movement towards the professionalisation of medicine” („Ruch w kierunku profesjonalizacji medycyny”), British Medical Journal, 1990, 301(6754):688–690. doi:10.1136/bmj.301.6754.688.
16. N. Rupke, Vivisection in Historical…, op. cit.
17. A. Bates, Anti-Vivisection and the Profession of Medicine in Britain (Antywiwisekcja i zawód lekarza w Wielkiej Brytanii), Palgrave Macmillan, 2017.
18. N. Rupke, „Pro-vivisection in England in the early 1880s: arguments and motives” („Wiwisekcja w Anglii na początku lat osiemdziesiątych XIX wieku – argumenty i motywy”), w: N. Rupke (red.), Vivisection in Historical Perspective (Wiwisekcja w ujęciu historycznym), Croom Helm, 1987.
19. I. Sina, „Kanon medycyny”, 1012, tinyurl.com.
20. N. Rupke, Vivisection in Historical…, op. cit.
21. Anon., „Practical observations and suggestions in medicine: second series” („Praktyczne obserwacje i sugestie w medycynie – druga seria”), The Medico-Chirurgal Journal and Review, 1847, 5(9):151–166.
22. J. Burdon-Sanderson, E. Klein, M. Foster, T.B. Brunton, Handbook for the Physiological Laboratory (Podręcznik dla laboratorium fizjologicznego), Churchill, 1873.
23. R. Kirk, „The birth of the laboratory animal: biopolitics, animal experimentation and animal wellbeing” („Narodziny zwierzęcia laboratoryjnego: biopolityka, eksperymenty na zwierzętach i dobrostan zwierząt”), w: M. Chrulew, D.J. Wadiwel (pod red.), Foucault and Animals (Foucault i zwierzęta), Brill, 2017, doi:10.1163/9789004332232_002.
24. S. Hamilton, „On the Cruelty to Animals Act” („O ustawie o okrucieństwie wobec zwierząt”), 15 sierpnia 1876, w: D.F. Felluga (pod red.), BRANCH: Britain, Representation and Nineteenth-Century History (BRANŻA – Wielka Brytania, reprezentacja i dzieje XIX wieku), 2013.
25. Ibid.
26. S. Richards, „Vicarious suffering, necessary pain: physiological method in late nineteenth-century Britain” („Pośrednie cierpienie, konieczny ból – metoda fizjologiczna w późnodziewiętnastowiecznej Wielkiej Brytanii”), w: N. Rupke (pod red.), Vivisection in Historical Perspective (Wiwisekcja w perspektywie historycznej), Croom Helm, 1987.
27. R. Boddice, „Vivisecting Major: a Victorian gentleman scientist defends animal experimentation, 1876–1885” („Specjalista wiwisektor – wiktoriański dżentelmen i naukowiec broni eksperymentów na zwierzętach, 1876–1895”), Isis, 2011, 102:215–237.
28. E. Sharpey-Schafer, „History of the Physiological Society, 1876–1926” („Historia Towarzystwa Fizjologicznego, 1876–1926”), Journal of Physiology, 1927, 64(Suppl):1–76.
29. R. Boddice, op. cit.
30. N. Rupke, „Pro-vivisection in England…, op. cit.
31. Ibid.
32. Ibid.
33. D. Rudacille, The Scalpel and the Butterfly: The War between Animal Research and Animal Protection (Skalpel i motyl – wojna między badaniami na zwierzętach a ochroną zwierząt), University of California Press, 2001.
34. S. Richards, op. cit.
35. A. Bates, op. cit.
