Klotho – klucz do przeciwdziałania starzeniu się i chorobom

Artykuł po raz pierwszy w języku polskim ukazał się w dwumiesięczniku Nexus w numerze 161 (3/2025)
Tytuł oryginalny: „Klotho: The Key to Anti-ageing and Disease”, Nexus (wydanie angielskie), vol. 32, nr 2

Dr Greg Fredericks

Po dziesięcioleciach badań naukowcy potwierdzili, że białko molekularne jest przyczyną starzenia się i wielu różnych chorób zwyrodnieniowych.

Chociaż białka Klotho (alfa i beta) nie są powszechnie znane, po raz pierwszy zyskały rozgłos dzięki badaniom klinicznym na myszach. Naukowcy zauważyli, że myszy z niskim poziomem Klotho żyły krócej. Dalsza analiza wykazała zahamowanie wzrostu, choroby nerek, hiperfosfatemię, hiperkalcemię, zwapnienie naczyń krwionośnych, przerost mięśnia sercowego, nadciśnienie, choroby płuc, zaburzenia poznawcze, zanik wielonarządowy i zwłóknienie.

To szokujące odkrycie zapoczątkowało nowe badania, które wykazały, że myszy z dużą ilością białka Klotho nie tylko żyły dłużej, ale także miały lepszą jakość życia, unikając większości wyżej wymienionych stanów zwyrodnieniowych (Hu et al., 2015). Zainteresowanie tą cząsteczką wkrótce przeniosło się na badania na ludziach, w których cząsteczka Klotho wykazała zdolność hamowania nowotworów w ludzkim raku piersi (Ligumsky et al., 2015).

Badacze genetyczni odkryli, że u ludzi poziom Klotho spada wraz z wiekiem, tworząc podatność na przewlekłą chorobę nerek, cukrzycę, chorobę Alzheimera i inne schorzenia. Niski poziom Klotho koreluje również ze wzrostem śmiertelności ze wszystkich tych przyczyn w reprezentatywnej próbie dorosłych Amerykanów (Kresovich et al., 2022).

Niski poziom Klotho stwierdzono również u osób otyłych (Landry et al., 2020) oraz u pensjonariuszy domów opieki z zaburzeniami funkcji poznawczych, którzy często się przewracali (Sanz et al., 2021).

Wyższe poziomy Klotho stwierdzone w płynie mózgowo-rdzeniowym zostały skorelowane z lepszymi funkcjami poznawczymi (Kundu et al., 2022). Obecnie udowodniono, że Klotho jest ukrytym kluczem do ekscytujących nowych rozwiązań w terapiach mających na celu uniknięcie pułapek związanych z procesem starzenia.

Wyjaśnienie Klotho

Klotho jest białkiem błonowym typu 1 składającym się z 1012 aminokwasów produkowanym głównie w nerkach, ale także w mózgu, trzustce i innych tkankach. Znane również jako hormon endokrynny (S-Klotho) jest odpowiedzialne za czynnik wzrostu fibroblastów 23 (FGF23). W rzeczywistości starzenie się i ostateczne pogorszenie czynności nerek są bezpośrednio związane z niższym poziomem Klotho i niższym poziomem czynnika wzrostu fibroblastów 23. Wykazano, że defekty w systemie Klotho FGF23 powodują przyspieszone starzenie. Produkowany w kościach FGF23 reguluje nerkowe wydalanie fosforanów i metabolizm witaminy D. Niższy od normalnego poziom Klotho i odpowiadającego mu czynnika wzrostu fibroblastów (FGF23) ostatecznie prowadzi do hiperfosfatemii (Kuro et al., 2018).

Hiperfosfatemia występuje, gdy we krwi znajduje się zbyt dużo fosforanów z powodu niewystarczającej filtracji przez nerki i często jest oznaką przewlekłej choroby nerek (Chronic Kidney Disease; w skrócie CKD). Hiperfosfatemia może również prowadzić do innych schorzeń, takich jak kwasica oddechowa powodująca przewlekłe infekcje płuc, zapalenie opłucnej i podatność na rozstrzenie oskrzeli. Około 70 procent osób z zaawansowaną przewlekłą chorobą nerek ma hiperfosfatemię. Podwyższony poziom fosforanów we krwi jest również oznaką niewystarczającej ilości wapnia w kościach (hipokalcemia) i powoduje osteoporozę i potencjalne złogi wapnia w żyłach, oczach, płucach i sercu. Może to prowadzić do częstszego występowania zawału serca i udaru mózgu (Wang et al., 2022).

Objawy hipokalcemii obejmują: skurcze mięśni, łamliwe paznokcie, suchą skórę, grubsze włosy niż normalnie, problemy z pamięcią, drażliwość, mrowienie w wargach, języku, palcach lub stopach, drgawki i nieprawidłowy rytm serca (arytmia).

Uwagi dietetyczne pozwalające poprawić poziom Klotho

Unikaj pokarmów o wysokiej zawartości fosforanów. Należą do nich produkty mleczne, w tym mleko, przetworzone sery i jogurty, a także napoje gazowane, przetworzone mięso, fast foody, przekąski, orzechy, produkty pełnoziarniste, w tym pszenica, owies, ryż, fasola i soczewica.

Z kolei dieta niskowęglowodanowa i wysokobiałkowa poprawia poziom Klotho (Paquette et al., 2023). Współczesna nauka potwierdziła hipotezę zaproponowaną przez australijskiego rolnika Percy’ego Westona, który kilkadziesiąt lat temu zaobserwował, że zwierzęta hodowlane narażone na działanie fosforanów chorowały i żyły krócej. Percy Weston eksperymentował z minerałami, aby zrównoważyć zły stan zdrowia zwierząt i ludzi spowodowany narażeniem na fosforany, i opracował Proszek Percy’ego, składający się z różnych minerałów w postaci siarczanu. Zwiększając swoją wiarygodność, Percy trwał przy tym, czego się nauczył, i dożył ponad 100 lat. Proszek Percy’ego jest nadal dostępny i często zalecany przez lekarzy naturopatów.

Percy Weston

Nikotynamid zatrzymuje Klotho

Badania wykazały także, że nikotynamid utrzymuje poziom Klotho i łagodzi ostre uszkodzenie nerek wywołane rabdomiolizą. Rabdomioliza to stan, który powoduje rozpad lub dezintegrację tkanki mięśniowej. Kiedy tak się dzieje, toksyczne składniki włókien mięśniowych dostają się do układu krążenia i nerek, co może spowodować ich uszkodzenie (Lin et al., 2021).

Klotho hamuje cztery szlaki powodujące starzenie się

organizmu

1. Transformujący czynnik wzrostu ß (TGF-ß) reguluje rozwój limfocytów T, tolerancję na antygeny własne i różnicowanie limfocytów T. Może on działać bezpośrednio na limfocyty T lub pośrednio poprzez regulację funkcji komórek prezentujących antygen.

2. Insulinopodobny czynnik wzrostu 1 (IGF-1) jest hormonem przekaźnikowym we krwi, który kontroluje ludzki hormon wzrostu (GH) i jego wpływ na różne narządy. IGF-1 i GH wspólnie promują prawidłowy wzrost kości i tkanek.

3. Integracja związana z Wingless (Wnt): Ta sygnalizacja kontroluje wiele procesów podczas rozwoju embrionalnego, w tym los komórek, proliferację, migrację i polaryzację. Odgrywa również rolę w metabolizmie i homeostazie glukozy.

4. Czynnik jądrowy kappa B (NF-κB) reguluje geny związane ze stanem zapalnym, odpornością, proliferacją i śmiercią komórek. Pomaga również organizować odporność organizmu na patogeny poprzez łączenie sygnałów zagrożenia komórkowego i sygnałów patogennych.